Đánh giá router Linksys EA4500, rất dễ sử dụng nhưng hơi mắc

EA4500 đang là router cao cấp nhất trên thị trường của Linksys và nó hoàn toàn xứng đáng với danh hiệu đó, tốc độ cao, nhiều tính năng cao cấp và sở hữu những đặc điểm riêng không xuất hiện trên sản phẩm của các hãng khác. Tuy nhiên, không sản phẩm nào không có điểm yếu, nhược điểm của EA4500 là mức giá cao, tương đương với các sản phẩm sử dụng mạng 802.11ac trong khi vẫn chỉ dừng lại ở 802.11n.

Thiết kế:
Chúng ta sẽ chỉ nói sơ qua về phần này do thiết kế EA4500 không khác nhiều so với các đời router cao cấp trước của Linksys. Một vài năm trước, khi còn giữ thiết kế đĩa bay thì linksys thường sử dụng vỏ nhựa bóng router của họ nhưng chuyển sang xe hơi thì nó lại chuyển thành vỏ sần, một lựa chọn thông minh hơn. Việc sử dụng vỏ sần vừa làm cho máy cao cấp hơn đồng thời giảm khả năng bị trầy, bảo đảm tính thẩm mỹ sau một thời gian dài sử dụng.

Nhìn chung, EA4500 vẫn được xếp vào nhóm router đẹp trên thị trường, nó không chỉ đóng vai trò router thông thường mà còn là một vật trang trí cho phòng khách của bạn. Tất nhiên, bạn phải trả tiền thêm tiền cho cái đẹp chứ, phải không?

Tính năng:
Là dòng sản phẩm cao cấp nhất của Linksys, EA4500 có khả năng phát cùng lúc ở cả 2 băng tần 2,4GHz và 5GHz. Điểm đặc biệt ở EA4500 là thay vì dừng lại ở băng thông 300Mbps với băng tần 2.4GHz như các router chuẩn N khác thì nó lại có băng thông 450Mbps ở cả 2 băng tần. Tất nhiên, nếu bạn không thích phân chia 2 mạng riêng cho mỗi băng tần thì có thể thiết lập duy nhất 1 mạng, router sẽ tự phân tích khoảng cách đến thiết bị đầu cuối và phân cấp mạng cho nó linh hoạt hơn.

Ngoài ra, EA4500 cũng có thể tạo thêm 1 mạng riêng cho khách (Guest network) bên cạnh 2 mạng riêng trên, tăng tổng số mạng phát sóng cùng lúc lên 3 mạng. Đây là một đặc điểm thường xuất hiện ở những router cao cấp vì nó sẽ bảo đảm tính bảo mật thông tin cá nhân của bạn, chống lại tình trạng sniff không mong muốn từ những vị khách bất lịch sự. Hơn thế nữa, với những router có tính năng NAS (đơn giản) như EA4500, mạng Guest sẽ cách ly khách khỏi các dữ liệu quan trọng trong ổ cứng hay USB gắn vào router của chúng ta.

Thiết lập:
Thông thường thì chúng ta không nhắc tới phần này trong đánh giá router nhưng các dòng router mới của Linksys là trường hợp đặc biệt do họ chuyển sang sử dụng phần mềm thiết lập mới có tên gọi Cisco Connect Cloud (tạm gọi CCC). Phần mềm CCC có sẵn trong đĩa kèm theo máy hoặc có thể tải về dễ dàng trên mạng qua trang web của Cisco. Nếu bạn không biết tiếng Anh thì cũng có thể cài đặt router được mà không gặp bất cứ khó khăn gì do CCC hỗ trợ tiếng Việt và mọi thao tác được tối giản ở mức tối đa, tất cả những gì bạn cần nhập trong quá trình thiết lập chương trình là đồng ý với điều khoản sử dụng, bấm next, nhập tên mạng và mật khẩu, thế là xong. Thậm chí nếu bạn không cần khóa mạng, để mở cho tất cả mọi người thì không cần phải thiết lập bất cứ gì hết, chỉ cần bấm Continue with an open and unsecured network rồi đồng ý với router, không thể đơn giản hơn!

Đơn giản là vậy nhưng nếu bạn mua dòng sản phẩm EA mới của Linksys thì sẽ phải kiểm tra xem router của mình đang sử dụng firmware hỗ trợ CCC hay không, nếu không thì không bao giờ có thể thiết lập được phần mềm này. Mình đã mất cả ngày để nhận ra điều này vì chẳng có bất cứ 1 thông báo hay cảnh báo nào cho chúng ta biết cả. Nếu bạn cho rằng mình thiếu hiểu biết thì cũng có thể, nhưng khi mình gặp khó khăn 1 anh cựu lập trình viên và 1 phóng viên công nghệ cũng cố gắng giúp mình, rất tiếc tất cả đều thất bại cho đến khi nghiên cứu kỹ hơn. Thiết lập toàn bộ hệ thống đơn giản để làm gì khi người dùng đã gặp khó khăn để tiếp cận ngay từ những thao tác đầu tiên?

Có lẽ vấn đề này chỉ dừng lại ở dòng EA hiện tại do Cisco đã cho ra mắt tới phiên bản không CCC sau đó mới nâng cấp lên bản có CCC. Họ thậm chí vẫn duy trì 2 bản firmware cũng như 2 phần mềm thiết lập không có CCC và CCC trên trang chủ mà chẳng có một lời giải thích cho người dùng hiểu. Lý do tại sao Cisco phải duy trì cả 2 phiên bản sẽ được nói ở phần sau của bài viết, trong phần hạn chế của CCC. Trong các router sau này, có thể Cisco sẽ ép tất cả các router chạy firmware CCC mặc định và không để tình trạng này xảy ra.

Hiệu năng:
Với công bố đạt băng thông 450Mbps về mặt lý thuyết, tốc độ thực tế của EA4500 thế nào? Xin nhấn mạnh đây là tốc độ thực tế, tức là test trong điều kiện có khoảng 5-7 mạng WiFi từ xung quanh chứ không phải tốc độ thử nghiệm trong phòng kín không bị can nhiễu. Những con số bạn thấy ở đây là con số mà chúng ta sẽ thấy trong điều kiện sử dụng hằng ngày.

Mình dùng 3 máy tính để thử nghiệm thì cả 3 máy đều không thể bắt được sóng 5GHz với băng thông 450Mbps ở bất cứ khoảng cách thử nghiệm nào, kể cả phạm vi dưới 5m đổ lại. Điều này có thể hiểu được do tình trang can nhiễu của các thiết bị WiFi 5GHz xung quanh mình, băng thông tối đa (lý thuyết) về mà mình nhận được 405Mbps và nó khá chập chờn, dễ bị mất, ổn định hơn ở băng thông 300Mbps và 360Mbps.

Một trong những lý do là cho băng thông này không cao là khả năng phát sóng 5GHz của EA4500 không thật ấn tượng. Tốc độ thử nghiệm khá cao nhưng phạm vi phát sóng hơi kém. Ở nhà mình đang xài 1 router dân dụng 3x3 có giá 200$ khi ra mắt năm ngoái, băng thông 450Mbps 5GHz và 300Mbps 2.4GHz. Khi lên 1 lầu, tường dày và khá nhiều vật chắn thì một máy tính với với ăng-ten 3x3 không thể bắt được băng tần 5GHz của EA4500 nhưng vẫn bắt được 5GHz từ router của mình, dù băng thông tụt mạnh xuống còn 27Mbps. Bù lại, phạm vi phát sóng của băng tần 2.4GHz lại mạnh hơn khá nhiều, lầu 3 nhà mình không bắt được sóng WiFi của router cũ nhưng bắt được 2 vạch sóng từ EA4500 và duyệt web tốt.

Để thử nghiệm băng thông thực tế, mình thiết lập một hệ thống gồm 2 máy tính và router EA4500. Máy tính đầu tiên cắm cáp gigabit ethernet trực tiếp vào router, máy thứ 2 kết nối WiFi vào router ở băng tần 5GHz trong phạm vi 2m và 5m trở xuống. Tốc độ tối đa nhận được là 177.78Mbps, rất tốt.

Hiệu năng dùng NAS đơn giản qua cổng USB thì sao? Thử chép 1 file film HD 4GB vào ổ cứng Lacie Rikiki 1.5GB USB 3.0 cũng ở điều kiện thử nghiệm như trên cho tốc độ thực tế khoảng 8MBps, không tệ. Nếu bạn muốn dùng router này làm NAS thì vẫn nên xài ổ cứng mạng qua Ethernet, mình hiện không có nên không thể thử nhưng tốc độ có lẽ sẽ đặt đến con số 177.78Mbps ở trên.

Băng thông tối đa mình có thể đạt được trong thực tế

405Mbps là băng thông lý thuyết tối đa

Cisco Connect Cloud:
CCC là một giải pháp rất thông minh của Cisco, nó giúp người dùng sử dụng cũng như tùy chỉnh mà không cần phải biết về mạng, loại bỏ tất cả nhưng thông số thiết lập phức tạo. Khi thiết lập xong CCC, bạn sẽ tạo một tài khoản CCC và dùng nó để điều khiển các router từ xa thông qua máy tính hay phần mềm cho điện thoại (iOS và Android). Giao diện và các tính năng của CCC có thể xem bằng Galleria phía dưới.

Khi đã thiết lập CCC và sử dụng router có firmware CCC, bạn sẽ không còn sử dụng cách 192.168.xx.x để truy cập vào router để điều khiển được nữa mà mỗi lần muốn chỉnh gì, ta dùng tài khoản CCC hoặc vào www.ciscoconnectcloud.com trên trình duyệt, nó sẽ tự dẫn ta đến trang điều khiển thân thiện hơn với người dùng nhưng thiếu tính năng với chuyên gia. Thực chất thì bạn phải có kết nối internet mới có thể điều khiển router.

Ở góc độ người dùng thông thường, mình đánh giá CCC rất cao nhưng nếu là người dùng doanh nghiệp, CCC giống như thảm họa hơn. Chỉ trong một topic bàn luận về việc tháo gỡ firmware CCC ra khỏi EA4500 đã có hơn 28 trang bình luận và hàng trăm người tải firmware gốc ngay trên forum hỗ trợ khách hàng của Cisco. Với những doanh nghiệp sử dụng hệ thống tường lửa, họ có những quy định rất khắc nghiệt khi thay đổi thông số router và CCC đơn giản là không thể vượt qua những yêu cầu đó, bạn có thể tham khảo thêm tại http://homecommunity.cisco.com/t5/Wireless-Routers/EA4500-Disable-Cisco-Connect-Cloud/td-p/536032

Cisco công bố CCC có thể sử dụng thêm các ứng dụng, widget từ bên thứ 3 và mình cũng được họ trình diễn 1 vài ứng dụng nhưng hiện tại thì chúng ta cũng chỉ dùng được những gì có theo máy. Có thể sau này Cisco sẽ sớm bổ sung chúng và hợp tác với các nhà sản xuất thiết bị gia đình để chúng ta có thể điều khiển từ xa.

Giao diện CCC trên di động:

Kết luận:
Nếu bạn là người dùng doanh nghiệp, không có lý do gì để bỏ tiền ra mua EA4500 khi mà E4200v2 vẫn đáp ứng rất tốt nhu cầu và giá chỉ bằng 2/3 sản phẩm mới hơn. Mặt khác, E4200v2 lại không có CCC làm người dùng chuyên nghiệp lo ngại.

Nếu là người dùng gia đình, cái giá 5 triệu đồng bỏ ra cho 1 router chuẩn N là hơi cao. Nhưng nó sẽ xứng đáng nếu bạn muốn một router kiêm vật trang trí, muốn tính dễ dùng và khả năng điều khiển từ xa của sản phẩm này. Tiết kiệm hơn, ta có thể chọn những router cấp thấp hơn một chút nhưng không thua kém nhiều tính năng là EA3500.

Với người dùng thích khám phá công nghệ, có lẽ chúng ta nên dừng lại một chút và chờ các thiết bị 802.11ac bán ở Việt Nam. Thực chất thì các thiết bị ac trên thị trường Mỹ có giá không chênh lệch nhiều với các dòng n cùng cấu hình (tất cả đều là dòng cao cấp, ac chưa có dòng trung cấp) nên đó cũng là một lựa chọn đáng suy nghĩ.