Tổng hợp những điểm mới của WP8 trên phương diện người dùng

Sau khi bộ công cụ lập trình Windows Phone 8.0 SDK Developer Preview đã vừa rò rỉ cách đây mấy hôm, rất nhanh, giới lập trình viên cũng như nhiều người dùng đã tiến hành "mổ xẻ" bộ SDK để xem WP8 thực sự khác so với WP7 như thế nào. Do một số ràng buộc về cấu hình như hệ điều hành phải là Windows 8 64-bit, CPU hỗ trợ công nghệ ảo hóa Hyper-V nên hôm nay mình mới cài đặt thành công bộ SDK cũng như chạy thử máy ảo WP8. Bài viết dưới đây, mình sẽ giới thiệu đến các bạn những tính năng mới trên WP8 đứng về phía người dùng bình thường. Có một số tính năng mình không nêu trong bài do nó không khác nhiều so với WP7.

P/S: Nếu muốn cảm nhận sự khác biệt rõ hơn, bạn nên lấy chiếc Windows Phone của mình ra, xem tới đâu thao tác tới đó là sẽ thấy khác .

Tổng quan giao diện:

Giao diện WP8 với nhiều điểm cải tiến.

Giao diện của WP8 vẫn theo phong cách Metro UI truyền thống trên WP7. Tuy nhiên, ngay từ màn hình Start Screen, chúng ta có thể nhận ra sự khác biệt. Cụ thể là khoảng màu đen bên rìa phải nơi có biểu tượng mũi tên đã không còn nữa. Thay vào đó, các tấm lát Live Tile được trải đầy ra màn hình, khai thác tối đa khả năng hiển thị bởi WP8 sẽ hỗ trợ 3 độ phân giải là WVGA (480 x 800), WXGA (768 x 1280) và 720p (720 x 1280).

Tiếp theo, các Live Tile có thể thay đổi kích thước điều mà WP7 trước đây không cho phép. Người dùng có thể khiến các Live Tile nhỏ hơn (1/4 kích thước chuẩn) hoặc gấp đôi (2 lần kích thước chuẩn) qua đó Start Screen sẽ hiển thị được nhiều ứng dụng, thông tin hơn. Ngoài cách sắp xếp đối xứng thông thường, chúng ta còn có thể xếp so le như hình minh họa trên.

Theo thông tin từ WPCentral thì các Live Tile của ứng dụng cũng được nâng cấp với bộ đếm Notification và mỗi Live Tile có thể chứa nhiều hình ảnh khác nhau. Hình ảnh và nội dung trên Live Tile được hiển thị mượt mà hơn rất nhiều so với WP7.

Phần danh sách ứng dụng vẫn giữ thiết kế như cũ, từ màn hình chính bạn vuốt từ phải sang trái.

People Hub:

People Hub được thiết kế lại với phần tạo nhóm (together) riêng 1 cột và phần danh bạ vừa gọi (recent) được thu hẹp.

People Hub gần như không có sự thay đổi nào ngoại trừ một số bổ sung nhỏ rất thú vị trên WP8. Điển hình như phần danh sách người vừa gọi (recent) đã được thiết kế theo dạng dọc chứ không phải hàng ngang để hiển thị được nhiều hơn. Phần còn lại được bố trí thành một mục mới là nhóm danh bạ (together) thay vì nằm phía trên cùng danh sách liên hệ như WP7.

Trên WP7, bạn có thể không biết làm thế nào để lưu danh bạ cho 1 người có 2 số điện thoại di động (Mobile). Thông thường chúng ta phải lưu theo dạng số nhà (Home) hay số cơ quan (Work). Có lẽ Microsoft đã nhận ra thiếu sót này nên trong phiên bản 8.0, hãng đã thêm trường số di động thứ 2 (Mobile 2) để chúng ta có thể thêm số di động.

Thêm vào đó, để khai thác kết nối NFC trên WP8, People Hub còn có tính năng chia sẻ danh bạ (Share Contact). Muốn gởi danh bạ của mình cho người khác, bạn chỉ việc vào danh bạ của ai đó và chọn Share Contact tại nút More (dấu ...). Lúc đó WP sẽ hỏi bạn gởi qua NFC (Tap + Send) hay qua tin nhắn (Messaging).

Phần Phone - hệ thống quay số và gọi điện của WP8 vẫn không có gì mới. Có thể do mình thử nghiệm trên máy ảo nên các chức năng GSM không được hỗ trợ như trên máy thật.

Trình nhắn tin với nhiều cải tiến.

Phần Messaging - trình soạn tin nhắn và chat có một số thay đổi khá quan trọng như:

• Trên thanh More, nút tình trạng (Status) đã bị loại bỏ và thay vào đó là nút lựa chọn (select) để chọn và xóa nhiều tin nhắn cùng lúc;
• Trong Settings có thêm:
  • Tính năng sao lưu tin nhắn (Text message backup) lên đám mây;
  • Chỉnh sửa thông số MMS (add mms apn) - một tính năng bị phàn nàn khá nhiều trên WP7 trước đây;
  • Thiết lập cho phép người gởi MMS biết bạn đã nhận được tin nhắn (Send MMS acknowledgement).

Lịch có thêm tính năng đồng bộ nhiều tài khoản.

Phần Calendar - lịch và quản lý cuộc hẹn, trên phiên bản WP8, Microsoft đã cải tiến hơn với việc bổ sung thêm chức năng tùy chọn đồng bộ lịch và danh sách việc cần làm (to-do) lên các dịch vụ khác nhau. Khi tạo lịch hẹn hoặc việc cần làm mới, người dùng sẽ có thêm lựa chọn lưu lịch lên Windows Live, Google, v.v...

Internet Explorer - trình duyệt mặc định của WP đã được nâng cấp lên phiên bản 10 trên WP8. IE là một trong những thành phần được Microsoft trau chuốt rất kỹ và cũng là sự lựa chọn hàng đầu của người dùng WP. Với phiên bản 10, IE được quảng cáo là tải trang nhanh hơn và hỗ trợ HTML5 tốt hơn. Đáng tiếc là máy ảo WP8 không cho phép kích hoạt WiFi nên mình không thử nghiệm được hiệu suất của IE. Những điểm mới của IE10 bao gồm:

• Thêm tính năng tìm trong trang (find on page);
• Tính năng chia sẻ trang (share page) được bổ sung thêm giao tiếp NFC (Tap+Send);
• Phần Settings có những thay đổi như:
  • Cho phép thay đổi nút ngưng/làm tươi trang (stop/refresh) bằng các nút như duyệt danh sách trang ưa thích (favorites) hay mở các thẻ duyệt (tabs);
  • Thêm phần thiết lập nâng cao (advanced settings) với các tính năng mở rộng như:
    • Giảm dung lượng sử dụng bằng cách gởi URL sang dịch vụ Data Sense để nén trang lại - khá giống Opera Mini;
    • Thêm tính năng SmartScreen Filter để phòng chống các trang web không an toàn;
    • Thiết lập cho cookies của trang web như chấp nhận tất cả (accept all), chặn 1 số cookies (block some) hay chặn tất cả cookies (block all);
    • Thiết lập cho phép trang web lưu tập tin trên điện thoại và quản lý dung lượng bộ nhớ (manage storage).

Bản đồ Bing Maps trên WP7 hiện đã sử dụng dữ liệu của Nokia và trên WP8, Microsoft đã thêm nhiều cải tiến về tính năng để hỗ trợ người dùng. Do không sử dụng được kết nối WiFi nên mình chỉ có thể liệt kê những thay đổi "thấy được" của Bing Maps:

• Thêm tính năng hiển thị WiFi hotspot xung quanh (show nearby Wi-Fi);
• Thêm tính năng phóng to thu nhỏ zoom in/out;
• Thêm tính năng tải bản đồ offline và kiểm tra cập nhật bản đồ offline.

Photos Hub:

Giao diện của Photos Hub không khác Pictures Hub trên WP7.

Trên WP8, Pictures Hub đã được đổi tên thành Photos Hub trong khi giao diện của Hub vẫn được giữ nguyên. Điểm mới đầu tiên mà người dùng có thể nhận ra là Microsoft đã thêm một tấm hình trong Album ảnh mặc định - hình ảnh về đôi giày có số 8 tượng trưng cho phiên bản WP8. Thêm vào đó, điểm hạn chế không thể thao tác với nhiều hình ảnh cùng lúc đã được Microsoft sửa sai. Với nút lựa chọn (select), người dùng có thể chọn từng hình hoặc chọn tất cả (select all) để xóa, chia sẻ qua email, OneNote hoặc NFC (Tap + Send), thêm vào danh sách ảnh ưa thích (favorite) hoặc thực hiện thao tác sao lưu vào thẻ nhớ (save to sd card) hoặc lưu vào bộ nhớ máy (save to phone) đối với hình ảnh trên các tài khoản chia sẻ hoặc mạng xã hội như Facebook.

Tính năng chọn nhiều hình trên WP8.

Trong phần thiết lập (settings), các nút tính năng được làm theo dạng ô chọn thay vì thanh gạt như trên WP7. Đặc biệt, có 2 điểm thay đổi đáng chú ý trong phần thiết lập. Thứ nhất là "Tap screen to take pictures and videos" - tính năng này đã có trên WP7 nhưng người dùng chỉ có thể thực hiện thao tác nhấn vào màn hình để chụp ảnh mà không thể làm điều tương tự khi quay phim. Thứ 2, trong thiết lập có thêm một nút "apps" - đây là nơi quản lý các ứng dụng khai thác thư viện ảnh trên máy hay ngắn gọn là các ứng dụng giúp chỉnh sửa ảnh, upload ảnh. Bạn còn có thể tìm và cài đặt các ứng dụng có tính năng tự động upload ảnh bằng nút "find apps".

Thao tác chỉnh sửa ảnh cơ bản trên WP8.

Với từng hình ảnh, WP8 cung cấp thêm các công cụ chỉnh sửa cơ bản (edit) như xoay lật (rotate), cắt (crop) với tùy chọn tự điều chỉnh khung hình hoặc theo các tỉ lệ chuẩn (aspect ratio) và tự động chỉnh sửa (fix).

Music + Videos Hub và Games Hub:

Music + Videos Hub có giao diện được làm mới theo phong cách Xbox. Thêm vào đó, khái niệm Zune Music Store đã được thay thế hoàn toàn bằng Xbox Music Store. Rất tiếc là mình vẫn không thể đưa các bài hát hay video vào Hub để trải nghiệm, dịch vụ Xbox Music Store cũng chưa có. Tương tự với Games Hub, mình cũng không trải nghiệm được gì tại Hub này trên máy ảo.

Office Hub:

Office Hub có nhiều thay đổi lớn trên WP8. Giao diện thì vẫn như cũ nhưng được lược bỏ phần OneNote. OneNote bây giờ nằm riêng như một ứng dụng ghi chú và nằm hẳn trong App List nên Office Hub chỉ bao gồm Word, Excel và PowerPoint. Tại cột "places", chúng ta có thêm phần "email" nơi chứa các file văn bản đính kèm trong mail đã tải về. Nút SharePoint cũng đã biến mất, thay vào đó để thêm địa chỉ SharePoint thì bạn chỉ việc nhấn nút +. Tại cột "recent", các file văn bản được hiển thị theo dạng danh sách với tiêu đề rõ ràng thay vì từng ô vuông như trên WP7. Cách hiển thị này giúp tiết kiệm diện tích và đỡ rối mắt hơn.

Đối với mỗi công cụ soạn thảo, khi chúng ta mở một file văn bản thì thanh trạng thái phía trên sẽ đổi theo màu tương ứng như xanh của Word, lục của Excel, cam của PowerPoint và tím của OneNote. Dưới đây là hình ảnh screenshot của từng công cụ:

Word được thay đổi đôi chút về giao diện và cách bố trí các nút biên tập. Riêng con trỏ và thao tác bôi đen được làm to ra.

Tương tự như Word, giao diện của Excel cũng thay đổi theo tông màu lục và vị trí các nút cũng khác so với WP7.

PowerPoint thì được cải tiến nhiều hơn với tính năng xem theo màn hình dọc thay vì chỉ màn hình ngang như WP7. Trên thanh More có thêm nút "slide" để hiển thị các trang trong một màn hình và thao tác di chuyển trang, ẩn trang.

OneNote với giao diện đơn giản hơn, tối ưu cho hình thức ghi chú đồng bộ nền đám mây. Các tính năng vẫn không thay đổi nhiều.

Data Sense:

WP7 trước đây từng bị người dùng phàn nàn về vấn đề hệ thống sử dụng quá nhiều dữ liệu di động khiến thuê bao phải trả phí sử dụng dịch vụ cao hơn bình thường. Ngoài những giải pháp như người dùng tự tắt kết nối khi không dùng đến, tắt tính năng gởi nhận mail tức thì (as items arrive), v.v... thì trên WP8, Microsoft đã cung cấp một công cụ giúp người dùng quản lý mức dung lượng cho hệ thống với tên gọi Data Sense.

Data Sense cho phép người dùng thiết lập mức giới hạn dung lượng theo các chế độ 1 lần dùng (One time) - thiết lập theo ngày, hàng tháng (Monthly) hoặc không giới hạn (Unlimited) với các mức dữ liệu tính theo MB hoặc GB. Thêm vào đó, Data Sense còn có tính năng nén trang web (như đã nêu trong phần IE) để giảm dung lượng tải trang xuống tối đa, tiết kiệm chi phí.

Wallet:

Như đã biết, WP8 sẽ bắt đầu hỗ trợ giao tiếp NFC và để giúp người dùng khai thác các tính năng thanh toán qua NFC, Microsoft đã tích hợp sẵn dịch vụ ví điện tử Wallet. Wallet cho phép người dùng quản lý các loại thẻ như tín dụng, ghi nợ và hóa đơn chi trả. Hy vọng ngay sau khi các thiết bị WP8 ra mắt, chúng ta sẽ có cơ hội thử nghiệm tính năng còn khá mới mẻ này.

Settings:

Phần thiết lập trên WP8 bao gồm rất nhiều thay đổi cũng như các thành phần bổ sung. Cụ thể hơn:

1. Nhạc chuông và âm báo (ringtones + sounds): có thêm tùy chọn đặt chế độ rung + chuông (Vibrate when ringer is on) và chỉ rung (Vibrate when ringer is off). Thêm âm báo mới trong các mục tin nhắn, hộp thư thoại và email.

2. Chủ đề (theme): Ngoài 2 màu nền chủ đạo vẫn giữ nguyên là đen và trắng, sắc màu của Live Tile được tăng lên thành 20 màu bao gồm: xanh cốm (lime), xanh lục (green), xanh ngọc lục bảo (emerald), xanh mòng két (teal), xanh da trời (cyan), xanh thẫm (cobalt), chàm (indigo), tím (violet), hồng (pink), hồng đậm (magenta), đỏ thẫm (crimson), đỏ (red), cam (orange), vàng hổ phách (amber), vàng (yellow), nâu (brown), ô liu (olive), xám thép (steel), tím hoa cà (mauve) và nâu sẫm (taupe).

3. Màn hình khóa (lock screen): Không còn đơn điệu như WP7, người dùng có nhiều tùy chọn để tùy biến màn hình khóa. Trong mục hình nền (background), người dùng có thể chọn hình trong album trên máy hoặc Bing (dịch vụ tìm kiếm của Microsoft có hình nền thay đổi theo ngày, mỗi ngày 1 chủ đề).

Ngoài ra, người dùng còn có thể thiết lập hiển thị thông báo (notifications). Trên WP7, chỉ có lịch là được hiển thị chi tiết nhưng trên WP8, người dùng có thể chọn nội dung cần hiển thị chi tiết như lịch, tin nhắn, cuộc gọi. Phía dưới, chúng ta có 5 nút dấu + tương ứng với các nội dung thông báo là cuộc gọi nhỡ, tin nhắn, email, yêu cầu chơi game. Bạn có thể thêm bớt tùy ý.

4. Chạm và gởi (tap + send): đây là thiết lập cho giao tiếp NFC trên WP8. Nếu để On, bạn sẽ có thể chia sẻ hình ảnh, trang web, danh bạ, và nhiều nội dung khác bằng việc chạm điện thoại của mình vào 1 thiết bị khác có hỗ trợ NFC.

5. Kết nối Wi-Fi, Bluetooth, airplane mode, cellular: Trên phiên bản SDK rò rỉ, kết nối Wi-Fi và Bluetooth vẫn chưa thể kích hoạt nên mình không thể xem có gì mới. Chế độ trên máy bay (airplane mode) thì bổ sung thêm giao tiếp NFC, khi kích hoạt thì hệ thống sẽ ngắt hết mọi kết nối kể cả NFC. Riêng với thiết lập mạng di động (cellular), chúng ta có 3 nút mới là "add internet apn", "add mms apn" và "sim applications". Khi cấu hình mạng, chúng ta có thể chọn chuẩn IP là IPv4, IPv6 hoặc IPv4v6 kết hợp.

6. Quản lý bộ nhớ (phone storage) và sao lưu (backup): Đây là 2 tính năng mới trong phần thiết lập của WP8. phone storage là công cụ giám sát bộ nhớ máy (phone) và thẻ nhớ (SD card) đồng thời cho phép người dùng tùy chọn lưu trữ nội dung như nhạc, video, hình ảnh vào 1 trong 2 loại bộ nhớ.

Trong khi đó, tính năng backup sẽ cho phép sao lưu hầu như mọi dữ liệu trên máy như danh sách ứng dụng và thiết lập, tin nhắn, hình ảnh và videos trên dịch vụ đám mây.

7. Bàn phím (keyboard): Bàn phím trên WP8 tiếp tục được cải tiến với nhiều ngôn ngữ hơn trong đó có Việt Nam. Người dùng có thể chọn nhiều ngôn ngữ bàn phím cùng lúc và các ngôn ngữ đều được hỗ trợ toán từ. Thêm vào đó, hệ thống biểu tượng cảm xúc (emoticon) cũng bổ sung thêm nhiều hình ảnh ngộ nghĩnh hơn. Trong hình, chúng ta có thể thấy bàn phím tiếng Việt nhưng rất tiếc nó không theo chuẩn Telex hay VNI thường dùng. Tuy nhiên, chính nhờ hệ thống đoán từ thông minh đã khiến thao tác gõ được rút ngắn đi rất nhiều.

Mình đã thử gõ một đoạn text như sau: "Thử nghiệm bộ gõ tiếng Việt trên WP" và mình thật sự bất ngờ với khả năng đoán từ rất thông minh của bộ gõ. Phía trên là thao tác mình cần làm với bộ gõ. Mình chỉ cần gõ các từ: "Thử" rồi chọn "nghiệm" trên thanh gợi ý, tiếp đó là "bô" rồi chọn "bộ", "g" rồi chọn "gõ", chon tiếp "tiếng", chọn tiếp "Việt", gõ "tr" rồi chọn "trên" và gõ "WP". Vậy tính ra để gõ toàn bộ câu "Thử nghiệm bộ gõ tiếng Việt trên WP", mình chỉ cần gõ các từ và ký tự như: "Thử", "bô", "g", "tr" và "WP", toàn bộ các từ còn lại đều do hệ thống gợi ý. Rất nhanh!

8. Ngôn ngữ và vùng (language + region): Như đã công bố trước đây, WP8 hỗ trợ hơn 50 ngôn ngữ và hỗ trợ tải ứng dụng trên 180 quốc gia. Trong đó, đáng chú ý là việc hỗ trợ các ngôn ngữ tượng hình như Ả Rập, Do Thái, Hindu, Farsi, v.v... và dĩ nhiên có tiếng Việt với giao diện thuần Việt. Tuy nhiên, cách dịch vẫn hơi cứng nhắc 1 chút. Hệ thống tiền tệ, thứ tự ngày tháng cũng thay đổi phù hợp với từng ngôn ngữ/quốc gia và đặc biệt là việc hỗ trợ bản địa hóa về nội dung tìm kiếm trên trình duyệt và Bing.

9. Tính dễ tiếp cận (ease of access): Trong hội nghị WP Summit, Microsoft đã công bố rằng WP8 sẽ có nhiều tính năng giúp người già cũng như người tàn tật có thể giao tiếp với thiết bị. Vì vậy, tính năng ease of access trên WP8 đã được làm mới hoàn toàn với các tùy chỉnh như tăng kích cỡ font chữ, độ tương phản, phóng đại màn hình, và nhận dạng giọng nói.

10. Nhận dạng giọng nói (speech): Thiết lập nhận dạng giọng nói trên WP8 được bổ sung tùy chọn giọng nam hoặc nữ và nhiều ngôn ngữ hơn.

11. Cập nhật hệ thống (phone update): Kể từ phiên bản WP8, người dùng sẽ không cần phải thực hiện công việc cập nhật đầy rủi ro qua máy tính nữa. Thay vào đó, hệ điều hành sẽ được cập nhật qua giao thức OTA. Người dùng có thể để máy tự động tải về bản cập nhật và cài đặt hoặc tự kiểm tra và cập nhật bằng tay.

12. Ứng dụng doanh nghiệp (company apps): Với những thiết bị được công ty trang bị cho nhân viên, máy sẽ được cài thêm các ứng dụng đặc thù cũng như được quản lý từ xa bởi bộ phận IT. Với company apps, một khi thiết bị đã được đăng nhập tài khoản công ty, bộ phận quản lý có thể vô hiệu hóa thẻ nhớ, mã hóa bộ nhớ trong và xóa toàn bộ dữ liệu, thiết lập từ xa nhằm đảm bảo tính bảo mật.

Trên đây là một số tình năng mới và thay đổi mà mình "mò" được trên máy ảo WP8 từ bộ công cụ lập trình SDK. Hy vọng qua bài này, các bạn đang dùng WP7 nói riêng và người dùng điện thoại nói chung sẽ có cái nhìn sơ lược về bản cập nhật WP8 - một nền tảng hứa hẹn sẽ giúp Microsoft trở lại mạnh mẽ trong thị trường di động vào cuối năm nay. Cảm ơn các bạn đã dành thời gian xem bài viết (dài quá)